در کشور ایران به دلیل در برداشتن پهنه های عظیم اقلیمی خشک و نیمه خشک، شوری خاک یکی از چالشهای مهم میباشد که گستردگی آثار منفی آن بخشهای مختلف از جمله کشاورزی را تحت تاثیر قرار داده است. شوری خاک با کاهش حاصلخیزی و بهرهوری خاک، تسریع فرآیند بیابانزایی، تخریب خاک از طریق خشکی فیزیولوژیکی، سمیت یونی و عدم تعادل تغذیهای، کاهش تولید جهانی غذا و پایداری کشاورزی، ایجاد رواناب سطحی و فرسایش با محدودیت در ظرفیت ذخیرهسازی آب، به عنوان تهدید جدی در مباحث مدیریتی و سیاستگذاری محسوب میشود. مناطق شور شده به دلایل مختلف از جمله بارندگی کم، تبخیر و تعرق زیاد، آبیاری با آب شور و اقدامات فرهنگی ضعیف با نرخ سالانه 10 درصد در حال افزایش هستند. تخمین زده شده است که بیش از 50 درصد از زمینهای قابل کشت تا سال 2050 شور شوند. در حدود 6/53 درصد از مساحت کشور ایران در پهنههایی با درجات مختلف شوری است و در گزارشات رتبهبندی جهانی در رتبه چهارم قرار دارد که با توجه به تغییرات اقلیمی و وقوع خشکسالیها این مساله تشدید پیدا کرده است. بر این اساس، خاکهای شور از نظر کشاورزی يا كاملاً غير قابل استفاده بوده و يا بهرهوري نسبتاً كمي دارند. در این شرایط، برای تامین غذای جمعیت میلیونی افزوده شده در هر سال، نياز به افزايش بهرهوري از زمينهاي موجود (که به علت شوري، كم ثمر هستند)، كاملاً احساس ميشود. بنابراين لازم است به دنبال راهکاری برای افزایش گونههای گیاهی متحمل به شوری بود. بهترين راه براي رسيدن به اين هدف، استفاده از گياهان متحمل به شوري است كه از لحاظ اقتصادي نيز توجيهپذير بوده و قابليت جايگزيني ساير محصولات كشاورزي را از لحاظ ميزان توليد محصول و كاربري داشته باشند. همچنین یکی از ملموسترین اثرات شوری در نواحی اطراف دریاچه ارومیه میباشد که موقعیت مکانی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان ضرورت تشکیل این گروه پژوهشی، تحقیق و ارائه راهکارهای مدیریتی را میطلبد.
گروه پژوهشی گیاهان شورپسند دانشگاه شهید مدنی آذربایجان در سال 1383 با 7 نفر عضو هیات علمی شروع بکار کرد که برگزاری اولین و دومین کنفرانس ملی تنش شوری در گیاهان و راهکارهای توسعه کشاورزی در شرایط شور در تاریخهای 21 شهریور ماه 1392 و 14- 15 شهریور ماه 1397 و استخراج چندین مقاله علمی و پژوهشی داخلی و خارجی را در کارنامه خود دارد.
هدف تشکیل گروه پژوهشی گیاهان شورپسند
هدف این گروه پایش جامعی از وضعیت شوری خاک به همراه مشکلات آن و مدیریت آبیاری با آب شور، شناسایی گونه
های بومی متحمل به شوری، و ارائه راهکارهای موثر برای بهبود مقاومت به شوری در گیاهان از جمله تیمارهای بذری قبل از کاشت، استفاده از القاء کنندهها، استفاده از روشهای مختلف کشت بافت، استفاده از میکروارگانیسمهای مفید و اهلی کردن شور زیستها به عنوان گیاه جدید میباشد.
اعضای گروه
دکتر نادر چاپارزاده ( موسس و اولین مدیر گروه)
دکتر علیرضا تاری نژاد (دومین مدیر گروه)
دکتر عبدالرضا ابری
دکترمحمد پاژنگ
دکتر کامبیز عزیزپور (سومین مدیر گروه)
دکتر حمید محمدی
دکتر داود فرج
زاده
برخی از وظایف گروه پژوهشی گیاهان شورپسند - بررسی اثرات شوری بر واکنشهای مورفولوژیک، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گونههای مختلف گیاهی
- ارائه راهکارهایی برای بهبود مقاومت به شوری در گیاهان با استفاده از تیمارهای بذری قبل از کاشت، تنظیم کنندههای رشد گیاهی، باکترهای محرک رشد گیاهی
- بررسی راهکارهایی برای افزایش تحمل به شوری از طریق روشهای اصلاحی از جمله گیاهان تراریخته، استفاده از گیاهان وحشی برای بهبود عملکرد گیاهان
- پایش خاک و شناسایی مناطق شور و درجهبندی آنها
- بررسی روند شوری خاکها با استفاده از شاخصهای مستخرج از تصاویر ماهوارهای و صحتسنجی با مطالعات میدانی
- استخراج نقشه پهنهبندی شوری خاک با روشهای تحلیل مکانی کارآمد
- رفع معضلات شوری در قالب همکاریهای بین المللی، تشکیل کنفرانسها، اجرای طرحهای تحقیقاتی و همکاری با سایر واحدهای تحقیقاتی
- ارائه رهنمودهایی برای کشاورزان از جمله اختلاط آبیاری آبهای شور با منابع آبی باکیفیت بهتر، مدیریت کود دهی در شرایط تنش شوری، کشت گیاهان شور پسند به منظور تولید علوفه
امکانات آزمایشگاهی
تعیین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی (شوری) خاک، تعیین متابولیتهای اولیه و ثانویه در گیاه، بررسی واکنشهای فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گیاهان در شرایط تنش شوری
راه ارتباطی با گروه
شماره تماس:
041-31452507
رایانامه:
lparviz@azaruniv.ac.ir